De visualisatie

De visualisatie: De kruisafneming van Rogier van der Weyden

Dit schilderij is en was een keerpunt in de religieuze schilderkunst. Niet God staat hier centraal maar, net als in de Johannes passie, de menselijke emotie. Omdat dit ook een belangrijke verandering in Brockes tekst is, is een detail uit dit schilderij voor de Passie drieluik* gebruikt. De stap die Bach maakt met zijn Johannes passie heeft echter nog meer raakvlakken met dit schilderij.
Het geheel is (1) een vertellende afbeelding van een emotionele gebeurtenis, een “gezinsdrama” waarbinnen een interactie tussen de personen plaatsvindt: (2) Het opvangen van Maria die flauwvalt tijdens de kruisafname èn (3) er zijn drie personen, de vrouwen met de witte hoofddoeken die zich van de buitenwereld afsluiten en in zichzelf het verdriet verwerken (zelfreflectie).

Dit loopt parallel met de Johannes Passie van J.S. Bach waarbij (1) de evangelist de verteller is van het gezinsdrama, (2) de koren de interactie tussen de verschillende personages en de (3) de aria de zelfreflectie, de vrouwen met de hoofdoekjes.

Om deze driedeling bewust mee te maken wordt in aanloop van deze productie een actie gestart om foto’s in te sturen op basis van deze driedeling. Belangstellenden kunnen op verschillend niveau foto’s maken en digitaal doorsturen. Dit kunnen selfies zijn met een mobiel gemaakt maar ook met hoogwaardige apparatuur in b.v. een fotoclub. Het belangrijkste is dat het foto’s zijn die één van de drie lagen typeren in de maatschappij of in de sociale omgeving (dit hoeft dus niet direct gerelateerd te zijn aan een/het lijdensverhaal).

(1) Het hele verhaal dat wordt verteld (de evangelist): Een foto van een emotionele gebeurtenis
(2) De interactie binnen een groep (de koren): Een foto waarop te zien is hoe mensen reageren op elkaar
(3) De zelfreflectie (de aria’s): Een foto van iemand tijdens de verwerking van emoties onafhankelijk van de omgeving

De praktische opzet:

Via de Apollo Website komen de foto’s digitaal bij ons binnen. U kunt daarvoor gebruik maken van het contactformulier of als bijlage versturen bij een e-mail.
De Apollo organisatie bepaalt of de foto’s aan de basisvoorwaarde voldoen (grootte: minimaal 1 MB, onderwerp: 1, 2 of 3) en stuurt de in aanmerking komende foto’s aan de jury ter beoordeling.

De jury maakt een selectie d.m.v. een cijfer (0 – 10):
A –  foto’s voor op de website en social media (gemiddeld cijfer 6 – 10)
B – foto’s voor in het programmaboekje (cijfer 7,5 – 10)
C – De drie winnende foto’s krijgen een vrijkaartje voor een concert.

De jury bestaat uit:
– Annemarie Jorritsma (lid eerste kamer VVD),
– Ellen Bertrams (conservator en curator ING collectie)
– Anne Meyer (fotograaf)

Een element uit een schilderij van Rogier van der Weyden, een visualisatie van persoonlijk leed. Niet de dood (Jezus) maar de emotie van de nabestaande (Maria) staat centraal. Deze  verbeelding van emotie is tijdloos; Hiervoor, ter illustratie, onderstaande World Press Photo 2017  met eenzelfde emotie vrijwel hetzelfde gebracht.

De concertserie met de Johannes Passie is het laatste deel van een driejarig project rond de schrijver/dichter Bartold Brockes die in begin 18de eeuw het lijdensverhaal op rijm heeft gezet en daarbij de menselijke emotie centraal stelde. Destijds was zijn versie een enorm succes en een enorme rel omdat de kerk dit niet accepteerde. Diverse componisten hebben zijn tekst gebruikt. Zo ontstonden de Brockes Passies, waarvan het Apollo Ensemble in 2018 die van Händel en in 2019 die van Telemann heeft uitgevoerd. J.S. Bach was zeer onder de indruk en heeft zijn Johannes Passie die wel liturgisch is, sterk gebaseerd op de muziek van Händel en Telemann en de teksten van Brockes.
In 2018 en 2019 zijn er voor de TV  live opnames van deze uitvoeringen gemaakt die wereldwijd worden uitgezonden. Ook van de Johannes Passie wordt in maart 2020 een TV registratie gemaakt.